एटीएम चे थरारक नाट्य- भाग-३  अजय कोटणीस atm drama

*एटीएम नाट्य..* 

(अंक दुसरा – प्रवेश दुसरा)

अतिशय निराश, खिन्न अंतःकरणाने त्या एटीएम प्रकरणावर विचार करीतच मी बँकेत आलो. या प्रकरणी आता जास्त खोलात जायचं नाही, अतिविचार करून डोकं शिणवून घ्यायचं नाही, असं कितीही ठरवलं तरी काही काही गोष्टी मात्र मला अजूनही खटकतच होत्या. नेमक्या त्याच वेळी, फक्त पाच सहा मिनिटां पुरतीच गावातली वीज कशी जाते ? अचानक मला आठवलं, वीज मंडळातील एक प्यारेलाल नावाचा कर्मचारी आमच्या बँकेतील प्युन शंकरचा मित्र होता. लगेच शंकर करवी प्यारेलालला बँकेत बोलावून घेतलं.

“या भागातील वीज पुरवठा बंद-चालू करण्याची ड्युटी कुणाकडे आहे ? त्याला बँकेत घेऊन येता येईल का ?”

असं विचारलं असता तो वीज मंडळातील कर्मचारी प्यारेलाल म्हणाला..

“माझा मित्र व शेजारी सोमनाथ हाच या भागातील वीज पुरवठा बंद-चालू करण्याचे काम करीत असतो. कुणीतरी नातेवाईक वारल्यामुळे आज सकाळीच तो नजिकच्या गावाला गेला आहे. उद्या मी त्याला नक्कीच बँकेत घेऊन येईन..”

आजचा दिवसच असा उगवला होता की कोणतंच काम चट्कन आणि मनासारखं होत नव्हतं. क्रूरकर्मा हवालदार जमदाडेंच्या दहशतीपायी उतावीळ होऊन पूर्वीचे एटीएम टेक्निशियन श्री. गाडेकर तसेच सध्याचे टेक्निशियन श्री. डोंगरे यांना पुन्हा फोन लावला आणि त्यांना प्रकरणाची अर्जन्सी समजावून सांगितली. कुणी अन्य टेक्निशियन आज इथे येण्यासाठी उपलब्ध आहे का ? याचीही चौकशी केली. पण दोघांकडूनही नकारार्थीच उत्तर मिळाले.

तशी तर अगदी सुरवातीपासूनच या प्रकरणातील हवालदार जमदाडेंची भूमिका मला जराशी संशयास्पदच वाटत होती. त्यामुळे त्यांची पत्नी व मुले याबद्दलची अधिक माहिती काढण्याची कामगिरी बँकेतील हेड प्युन प्रेमानंद यांच्यावर सोपविली होती. प्रेमानंदचं घर जमदाडेंच्या घरापासून अगदी जवळच होतं. त्याने आणलेल्या माहितीनुसार जमदाडेंची पत्नी ठार निरक्षर होती तसेच त्यांची दोन्ही मुले अहमदनगर येथे शिकत असून गेल्या अनेक दिवसांत ती वैजापूरला आलेली नव्हती. त्यामुळे याबाबतीत तरी हवालदार जमदाडे यांनी दिलेली माहिती ही खरीच होती.

मात्र खुद्द हवालदार जमदाडे दहा दिवसांपूर्वी वैजापूरला येऊन गेले किंवा नाही याबद्दल अजूनही पक्की माहिती मिळाली नव्हती. सुदैवाने प्रेमानंदच्या घरची कामवाली बाईच जमदाडेंच्या घरीही भांडी घासण्यासाठी जाते, असं प्रेमानंद कडून समजलं. तेव्हा आता या कामवाली कडूनच हवालदार जमदाडेंच्या बाबतीत पक्की खबर मिळण्याची किंचितशी शक्यता होती. मात्र ती कामवाली देखील सध्या आजारी असल्यामुळे गेले दोन दिवस प्रेमानंद कडे कामाला आलेली नव्हती.

नेहमी सारखीच आजही बँकेत ग्राहकांची अफाट गर्दी होती. दैनंदिन कामकाजात एवढा बुडून गेलो की दिवस केंव्हा मावळला ते कळलंही नाही. संध्याकाळी साडेसात वाजता रोजच्या सारखी एटीएम मध्ये कॅश टाकण्यापूर्वी (Replenish) हेड कॅशियर व अकाउंटंट साहेब सहज माझ्या केबिन मध्ये आले, तेंव्हाच जमदाडेंच्या प्रकरणाची मला आठवण झाली. आज दिवसभरात जमदाडे बँकेत फिरकले नाहीत हे लक्षात येताच खूप हायसं वाटलं आणि मनोमन आनंदही झाला. वाटलं, चला..! तेवढंच आजचं मरण उद्यावर ढकललं गेलं.

पण माझा हा आनंद फार काळ टिकला नाही. रात्री साडेआठ वाजता हवालदार जमदाडे दोन तीन पत्रकारांना घेऊन बँकेत आले. जमदाडेंचा अवतार गेल्या खेपे सारखाच अतिशय उग्र, संतप्त होता. खुर्चीवर बसता बसता सोबत आलेल्या पत्रकारांकडे बोट दाखवून ते म्हणाले..

“तुमच्या कडून काहीच निरोप आला नाही म्हणून शेवटी या मित्रांना घेऊन इथे यावं लागलं. तुमचा तपास केंव्हा पूर्ण होणार आहे ? आणि तुम्ही माझे पैसे कधी परत करणार आहात ?, त्याची पक्की, फिक्स तारीख आत्ताच आमच्या ह्या पत्रकार मित्रांसमोर सांगा. म्हणजे त्यानुसार आम्हालाही पुढचं पाऊल उचलता येईल. तसं पाहिलं तर, मी नको नको म्हणत असतानाही एक छोटसं पाऊल माझ्या या मित्रांनी आज उचललंच आहे. बहुदा तुमचं त्याकडे लक्षच गेलेलं नसावं.”

असं बोलून दैनिक लोकमत, दै. सामना, दै. सकाळ अशा प्रमुख वर्तमानपत्रांत “वैजापूरच्या स्टेट बँकेत एटीएम घोटाळा” अशा मथळ्याखाली छापून आलेली दोन पॅराग्राफची छोटीशी बातमीच जमदाडेंनी मला दाखविली. सकाळी घाईघाईत पेपर चाळताना माझ्या नजरेतून ती बातमी सुटली असावी, मात्र बँकेच्या स्टाफने नक्कीच ती बातमी पाहिली असणार आणि केवळ मला आणखी मनस्ताप नको म्हणून माझ्याकडे त्या बातमीचा कुणीही उल्लेख केलेला नसावा.

“हे बघा, मी तुम्हाला यापूर्वीच सांगितलं आहे की तांत्रिक बिघाडामुळे एटीएम रूम मधील सीसीटीव्ही रेकॉर्डिंग सध्या उपलब्ध नसून एक दोन दिवसात औरंगाबाद येथून टेक्निशियन आल्यावर सीसीटीव्ही फुटेज तपासूनच पुढील निर्णय घेता येईल.”

माझ्या या उत्तरावर डोळे बारीक करीत मिशीवरून हात फिरवित निळू फुलें सारख्या धूर्त, बेरकी आविर्भावात जमदाडे म्हणाले..

“आणि समजा, तांत्रिक बिघाडामुळे अथवा अन्य काही कारणाने ते रेकॉर्डिंग झालेच नसेल किंवा ते झालेले रेकॉर्डिंग अस्पष्ट, अंधुक असेल, तर अशावेळी तुम्ही काय करणार ?”

जमदाडेंनी असा प्रश्न विचारताच चमकून जाऊन मी त्यांना प्रतिप्रश्न केला..

“पण तुम्हाला अशी शंका का येते आहे ?”

जमदाडे क्षणभर चपापले पण लगेच स्वतःला सावरून घेत म्हणाले..

“तुम्हीच म्हणालात ना की सीसीटीव्ही रेकॉर्डिंग मध्ये तांत्रिक बिघाड झाला आहे म्हणून.. आणि तांत्रिक बिघाडात असं काहीही होणं शक्यच आहे.”

“ठीक आहे, तुम्ही म्हणता तशी परिस्थिती उद्भवलीच तर बँकेच्या नियमानुसार आणि वरिष्ठ कार्यालयाच्या आदेशानुसार पुढील निर्णय घेतला जाईल.”

माझ्या या उत्तराने जमदाडेंचे जराही समाधान झाले नाही. त्यांचा बँकेत येण्याचा उद्देशच मुळी लोक जमवून, आरडा ओरडा करून, माझ्यावर दबाव टाकणे हा होता. ताडकन उठून उभे रहात माझ्याकडे बोट रोखून ते गरजले..

“बस झाला तुमचा वेळकाढूपणा ! उद्या सकाळी साडे दहा वाजता जर मला माझे पैसे परत मिळाले नाहीत तर दुपारी स्थानिक पुढारी, पत्रकार आणि वृत्तवाहिन्यांचे (News channel) प्रतिनिधी यांच्यासह बँकेत येऊन तुम्हाला घेराव घालणार आहे. त्यानंतर टीव्ही आणि वृत्तपत्रांतून बँकेची जी प्रचंड, घोर बदनामी होईल त्यासाठी सर्वस्वी तुम्हीच जबाबदार असाल. त्यामुळे तुम्हाला जो काही निर्णय घ्यायचा आहे तो आजच घ्या.. येतो आम्ही.. !!”

दाणदाण पावले आपटीत, तावातावाने आपल्या दोन्ही मिशांना करकचून पीळ देत आपल्या पत्रकार मित्रांसह खुशालराव जमदाडे निघून गेले.

आणि डोकं गच्च धरून मी जागच्या जागी बसून राहिलो. या प्रकरणाची कोंडी फुटता फुटत नव्हती. एकीकडे हवालदार जमदाडे विनाकारण इरेस पेटून घाईला आले होते तर दुसरीकडे या संकटातून मार्ग काढण्याचे माझे सारे प्रयत्न एक तर संपुष्टात आले होते किंवा लांबणीवर पडले होते. शेवटचा निकराचा प्रयत्न म्हणून एटीएम टेक्निशियन श्री. डोंगरेंना अनेकदा, अगदी वारंवार कॉल केला परंतु त्यांनी एकदाही माझा कॉल उचलला नाही.

शेवटी, उद्या काय व्हायचं ते होवो, आता या प्रकरणात आणखी मनस्ताप करून घ्यायचा नाही असं मनाशी ठरवून उदास अंतःकरणाने रूमवर झोपायला निघून गेलो.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी सवयीनुसार लवकरच जाग आली. पण आज नेहमीसारखं वैजापूर गावालगतच्या नारंगी सारंगी डॅमच्या काठी मॉर्निंग वॉकला जाण्याची इच्छाच झाली नाही. त्यामुळे कितीतरी वेळ तसाच आळसावल्यागत बिछान्यावर पडून राहिलो. शेवटी, जेंव्हा सकाळी साडेनऊ वाजता सिक्युरिटी गार्डचा फोन आला की “तुम्हाला भेटायला कुणी तरी आलं असून त्याचं तुमच्याकडे खूप महत्वाचं आणि अर्जंट काम आहे. त्यासाठी तुम्हाला ताबडतोब भेटायचं आहे असं ते म्हणत आहेत..” तेंव्हा “अरे देवा, आता हे कोणतं आणखीन एक नवीन संकट उद्भवणार आहे ?” या धास्तीनं कसंबसं घाईघाईत तोंडावर पाणी मारून तसाच बँकेत गेलो.

एक अनोळखी तरुण माझ्या केबिनमध्ये माझी वाट पहात बसला होता. मला पाहताच सुहास्य मुद्रेने हस्तांदोलनासाठी हात पुढे करीत तो म्हणाला..

“सर, मी आशिष डोंगरे.. एटीएम टेक्निशियन.. !”

मला आश्चर्याचा सुखद धक्काच बसला.

“सॉरी सर, काल मी माझा मोबाईल घरीच विसरून गेलो होतो. त्यामुळे तुमचा कॉल रिसिव्ह करू शकलो नाही. रात्री उशिरा घरी परतल्यावर तुमचे एवढे सारे मिस कॉल बघितले. तसं तर आज सकाळी मला सिन्नरला जायचं होतं, पण पहिल्यांदा इथलं तुमचं काम करून मगच पुढे सिन्नरला जावं अशी मला तीव्र आंतरिक प्रेरणा झाली. त्यामुळेच मी थेट तुमच्याकडे आलो आहे..”

मला तर जणू देवच पावल्यागत झालं. लगेच त्यांना घेऊन एटीएम रूम मध्ये गेलो. अकाउंटंट आणि हेड कॅशियर साहेब सुद्धा तोपर्यंत बँकेत आले होते. त्यांनाही सोबत घेतलं. विवादित एटीएम व्यवहाराची तारीख आणि वेळ सांगितल्यावर लगेच आशिष डोंगरेने अवघ्या पाच दहा मिनिटांतच बिल्ट-इन कॅमेऱ्यातील पंधरा तारखेच्या रात्री सव्वा नऊ वाजताचं रेकॉर्डिंग बँकेच्या pen drive मध्ये काढून दिलं. Pen drive माझ्या हातात ठेवत तो म्हणाला..

“हे घ्या..! सर्व रेकॉर्डिंग अगदी क्लिअर आणि स्पष्ट आहे. मी काल येऊ न शकल्याने तुम्हाला जो त्रास झाला असेल त्याबद्दल खरोखरीच दिलगीर आहे. मला आता सिन्नरला लवकर पोहोचायचं असल्याने कृपया मला जाण्याची परवानगी द्या..”

एवढं बोलून Pen drive माझ्या हातात ठेऊन मला साधी आभार मानण्याची संधीही न देता जवळ जवळ धावतच तो नम्र, अदबशीर व हसतमुख एटीएम टेक्निशियन बँकेबाहेर निघून गेला.

मी घड्याळात पाहिलं तर सकाळचे दहा वाजत होते. सकाळी साडेनऊ वाजता अचानक आशिष डोंगरेचं बँकेत प्रकट होणं आणि एटीएम रेकॉर्डिंग काढून देऊन दहा वाजेपर्यंत बँकेतून अंतर्धान पावणं.. हे सारं मला अगदी स्वप्नवत.. जणू एखादा चमत्कार घडून आल्या सारखंच वाटत होतं.

ताबडतोब वैजापूर पोलिस स्टेशनला फोन लावला. इन्स्पेक्टर खराटेंनीच फोन उचलला. त्यांना एटीएम रेकॉर्डिंग उपलब्ध झाले असल्याचें कळवता क्षणीच.. “अरे व्वा ! शाब्बास.. !! हवालदार जमदाडेंना सोबत घेऊन ‘ते’ रेकॉर्डिंग पहायला आत्ता लगेच बँकेत येतो आहे..” असं ते म्हणाले.

रेकॉर्डिंग मध्ये कुणाचा चेहरा आहे हे पाहण्याची इन्स्पेक्टर खराटें प्रमाणेच आम्हा सर्वांना सुद्धा अत्यंत उत्सुकता होती. ठाणेदार साहेब हवालदार जमदाडेंना घेऊन आल्यावर लॅपटॉपला Pen drive लावून रेकॉर्डिंग पहायला सुरुवात केली. ठीक नऊ वाजून पंधरा मिनिटे आणि सोळा सेकंदांनी एक धिप्पाड माणूस दहा हजार रुपये मोजताना दिसला. सुरवातीला त्याच्या चेहऱ्यावर खूप मोठे काळे डाग दिसत होते. नंतर नीट निरखून पाहिल्यावर लक्षात आलं की ते काळे डाग नसून त्या माणसाच्या जाडजूड, भरघोस मिशा आहेत. आता चेहरा नीट दिसू लागल्यावर तर तो माणूस म्हणजे हवालदार खुशालराव जमदाडे हाच होय, हे स्पष्ट झालं.

“अरेत्तिच्या मारी !” अविश्वासानं जमदाडेंकडे पाहत इन्स्पेक्टर खराटे उद्गारले..

“आता ह्याला काय म्हणावं ? ‘उलटा चोर कोतवाल को डांटे’ च्या ऐवजी ‘उलटा हवालदार मॅनेजर को डांटे’ असाच प्रकार झाला हा..! अशी आहे तर ही भानगड ! तरी मला शंका होतीच हा हवालदार एवढा मागे का लागलाय बँक वाल्यांच्या.. हे बाहेर समजलं तर “पोलिसांच्या उलट्या बोंबा” असंच म्हणतील ना सारे गावकरी ?”

हवालदार जमदाडे खाली मान घालून चुपचाप बसला होता. भीतीने व शरमेने त्याच्या तोंडून एक शब्दही बाहेर पडत नव्हता.

आम्ही सारे स्तब्ध होऊन एकटक हवालदार खुशालराव जमदाडेंकडेच पहात होतो. काही वेळ असाच निःशब्द शांततेत गेल्यावर ठाणेदार खराटेंनी केबिनमधील संभाषणाची सारी सूत्रं आपल्या हातात घेतली. पुन्हा हवालदार जमदाडेंकडे वळून ते म्हणाले..

“अरेरे..! काय हे खुशालराव ? पोलिसांची होती नव्हती ती सारी इज्जतच पार मातीत घालवलीत तुम्ही..! खरं म्हणजे हे रेकॉर्डिंग अगदी क्रिस्टल क्लिअर म्हणता येईल इतकं अजिबातच स्पष्ट नाही. तुमच्या ऐवजी दुसरं कुणीही या रेकॉर्डिंग मध्ये असतं तर संशयाचा फायदा देऊन त्याला सहज सोडून देता आलं असतं. पण.. पण.. तुमच्या ह्या जगप्रसिद्ध मिशा आडव्या आल्या ना !!

अहो, तुमच्या ह्या गलेलठ्ठ भरभक्कम मिशा पाहून तर कुणी आंधळाही ओळखेल की ह्या रेकॉर्डिंग मध्ये दिसणारा माणूस हा जमदाडे हवालदारच आहे म्हणून..!”

जमदाडे अजूनही खाली मान घालूनच गप्प बसले होते. नंतर आमच्याकडे पहात मोठ्याने हसत इन्स्पेक्टर खराटे म्हणाले..

“अहो, काय सांगू तुम्हाला..!, आमच्या कमिशनर मिश्रा साहेबांना ह्या हलकट जमदाडेच्या मिशांचं एवढं कौतुक की प्रत्येक वेळी वैजापूरला आले की अमिताभ बच्चन स्टाईल ते म्हणायचे.. “मूंछें हो तो जमदाडे जैसी..! वरना ना हो.” पण बघा ना आज त्या मिशांनीच त्याचा घात केला.. मिशांच्या केसांनीच आज त्याचा गळा कापला..”

हास्यविनोद करून केबिन मधील वातावरण हलकं करण्याचा ठाणेदार खराटे आटोकाट प्रयत्न करीत असले तरी अकस्मात बसलेल्या आश्चर्याच्या त्या धक्क्यातून आमच्यापैकी कुणीच अजूनही बाहेर आलेलं नव्हतं. साऱ्यांच्या नजरा मुंडी खाली झुकवून बसलेल्या खुशालराव जमदाडेंवरच खिळलेल्या होत्या. आमची ती अवस्था बघून परिस्थिती सावरून घेत अत्यंत विनम्र आणि समजावणीच्या सुरात ठाणेदार खराटे म्हणाले..

“हे पहा, कधी कधी होतात चुका आम्हा पोलिसांकडूनही..! अशावेळी आपण देखील समजदारी दाखवून उदार बुद्धीने त्यांना माफ केलं पाहिजे. हवालदार जमदाडेंच्या वतीने मी तुम्हा सर्वांची माफी मागतो. आता हवालदार आपली तक्रार मागे घेत असल्याचं तुम्हाला लिहून देतील. तुम्ही देखील हे प्रकरण इथेच मिटवून टाका. चला..! सगळ्या स्टाफसाठी चहा मागवा माझ्या तर्फे, आणि शेवट गोड करा..!”

इन्स्पेक्टर खराटेंच्या ह्या प्रस्तावाला होकारार्थी मान डोलवत मी देखील आपली मूक संमती दर्शवली. प्रकरण विनाकारण वाढवून पोलिसांशी पंगा घेण्याची माझी आता अजिबातच इच्छा नव्हती.

“एटीएम मधून पंधरा तारखेला मीच दहा हजार रुपये काढले होते व त्याचे विस्मरण झाल्याने गैरसमजातून बँके विरुद्ध तक्रार केली होती..”  असे कबूल करून त्याबद्दल दिलगिरी व्यक्त करीत बँके विरुद्धची तक्रार मागे घेत असल्याचे हवालदार जमदाडेंनी लिहून दिले.

हे प्रकरण एकदाचं संपलं असं वाटून मी ही सुटकेचा निःश्वास टाकला.

पण.. या एटीएम नाट्याचा तिसरा व शेवटचा अंक अद्याप बाकी होता. तसंच अनेक नवीन पात्रांचा या नाटकात प्रवेश होणंही अजून बाकी होतं..

                        (क्रमश:..4)

                      🙏🏻🌹🙏🏻

एटीएम चे थरारक नाट्य- भाग-२  अजय कोटणीस atm drama

*एटीएम नाट्य..* 

(अंक दुसरा – प्रवेश पहिला)

दुसरा दिवस उजाडला. आज संध्याकाळी हवालदार जमदाडे वरिष्ठांना घेऊन बँकेत येणार होते. त्यावेळी त्यांना काय उत्तर द्यावे हे अजूनही न सुचल्यामुळे सकाळ पासूनच मनाला एक अनामिक हुरहूर व चिंता लागून राहिली होती.

त्या दिवशी बँकेत ग्राहकांची खूप गर्दी होती. कामाच्या गडबडीत संध्याकाळ कधी झाली ते कळलंही नाही. मात्र तशा घाईगर्दीतही या प्रकरणाशी संबंधित दोन महत्त्वाच्या घटना घडल्या. सरकारी दवाखान्यातील डॉ. विक्रम भोसले आणि बँकेसमोर आईसक्रीम विकणारा नंदू हे दोघेही काही कामानिमित्त बँकेत आले होते. त्यांना पाहताच अकाऊंटंट साहेब त्या दोघांनाही घेऊन माझ्या केबिनमध्ये आले. सुरवातीला मी डॉक्टरसाहेबांना विचारलं..

“पंधरा तारखेला रात्री नऊ वाजून दहा मिनिटांनी बँकेच्या एटीएम मधून एक हजार काढून बाहेर आल्यावर तुम्हाला एटीएम रूमच्या आसपास कोणी दिसलं होतं का ?”

माझ्या या प्रश्नावर नकारार्थी मान हलवित डॉक्टर साहेब म्हणाले..

“एटीएम रूमच्या आसपास तेंव्हा कुणीही नव्हतं. एटीएम रूम पासून बँकेच्या कंपाऊंडचे फाटक पंचवीस ते तीस मीटर इतके दूर आहे. परत जाताना हे पूर्ण अंतर पार करीत असताना मला कुणीही दिसलं नाही. मात्र बँकिंग हॉलच्या ग्रील गेट जवळ उभ्या असलेल्या तुमच्या सिक्युरिटी गार्डने त्यावेळी मला सॅल्युट ठोकलेला अजून आठवतो. कारण मी जरी त्याला ओळखलं नाही, तरी तो मात्र मला जरूर ओळखत असावा. शिवाय, त्यादिवशी त्या गार्डच्या खांद्यावर नेहमी सारखी रायफल सुद्धा नव्हती हे देखील मी त्यावेळी मार्क केलं होतं.”

“ठीक आहे डॉक्टरसाहेब, आपले खूप खूप धन्यवाद !”

एवढं बोलून डॉक्टर साहेबांना निरोप दिल्यानंतर आईसक्रीम गाडीवाल्या नंदूला विचारलं..

“पंधरा तारखेला रात्री नऊ वाजून वीस मिनिटांनी तू येथील एटीएम मधून पाचशे रुपये काढले होतेस. त्यावेळी एटीएम रूम कडे जाताना किंवा परतताना तुला कुणी अन्य व्यक्ती दिसली का ?”

त्यावर नंदू म्हणाला..

“नेहमी सारखी रात्री नऊ सव्वा नऊ वाजता मी कुलुपं लावून आईसक्रीमची गाडी बंद केली आणि घरी निघालो होतो. तेवढ्यात सगळीकडची वीज गेली. वीज गेल्यावर मला आठवलं की माझ्या घराचं गेल्या चार महिन्यांचं वीज बिल भरणं बाकी आहे. मी खिशातील पैसे काढून मोजले व हिशोब केला. बिलासाठी फक्त पाचशे रुपये कमी पडत होते. एवढ्यात वीज परत आली आणि बीज बिल भरण्यासाठी एटीएम मधून मी पाचशे रुपये काढले. मात्र एटीएम रूम कडे जाताना किंवा तेथून परतताना वाटेत मला कुणीही दिसलं नाही.”

नंदू गेल्यावर मी विचारमग्न झालो. डॉ. भोसले किंवा नंदू यापैकी कुणीच कसं त्यादिवशी एटीएम रुमच्या आसपास कुणालाच पाहिलं नाही ? अर्थात गावात विनाकारण चर्चा नको म्हणून मुद्दामच मी हवालदार जमदाडेंच्या खात्यातून दहा हजार रुपये काढले गेल्याच्या घटनेचा त्या दोघांजवळही उल्लेख केला केला नव्हता. हे ATM withdrawal चं प्रकरण हळूहळू गूढ होत चाललं होतं.

डॉ. भोसलेंनी बोलता बोलता रायफल नसलेल्या सिक्युरिटी गार्डचा उल्लेख केला होता. त्यामुळे हेड गार्डकडून “गार्ड ड्युटी रजिस्टर” मागवून पंधरा तारखेला रात्री नऊ वाजता कोणत्या गार्डची ड्युटी होती ? हे तपासून पाहिलं. तेव्हा, पंधरा तारखेला रेग्युलर गार्ड सुटीवर असल्याने टेम्पररी गार्ड गणपत हा त्या दिवशी संध्याकाळी सहा ते रात्री दहा या काळात ड्युटीवर होता असे समजले. हा गणपत होमगार्ड असल्याने त्याच्याजवळ रायफल बाळगण्याचा परवाना नव्हता. तसंच, तो सरकारी दवाखान्यातही टेम्पररी वॉचमन म्हणून काम करीत असल्याने डॉ. भोसलेंना ओळखत असावा असाही खुलासा झाला.

टीव्हीवरील “Crime Patrol” सिरीयल मध्ये दाखवतात, तशाच धर्तीवर विविध अँगल्स पडताळून माझा तपास सुरू होता. हवालदार खुशाल जमदाडे यांच्याविषयी जमेल तितकी माहिती गोळा करण्यासही मी सुरुवात केली होती. विशेषतः खरोखरीच गेले वीस दिवस ते मुंबईला गेले होते की अधून मधून वैजापूरला ही येऊन जात होते, हे जाणून घेण्यावर माझा भर होता.

संध्याकाळचे सात वाजले होते. बँकेतली गर्दी आता बरीच ओसरली होती. हवालदार जमदाडे आता कोणत्याही क्षणी बँकेत प्रवेश करतील असा विचार मनात येतो न येतो तोच केबिनच्या काचेतून हवालदार खुशालराव एका उंच, सडपातळ इन्स्पेक्टर सह बँकेत शिरताना दिसले.

ते दोघेही माझ्या केबिन मधल्या खुर्चीवर स्थानापन्न झाल्यावर हवालदार जमदाडेंनी अगोदर त्याच्या वरिष्ठांना माझा परिचय करून दिला आणि म्हणाले..

“हे वैजापूर पोलिस स्टेशनचे ठाणेदार इन्स्पेक्टर खराटे. माझ्यावर झालेल्या अन्याया संदर्भात आता तेच माझी बाजू मांडतील..”

गोरापान वर्ण, लांब उभट चेहरा, पिंगट डोळे, सरळ धारदार नाक आणि बारीक मिशा असलेले इन्स्पेक्टर खराटे अत्यंत मृदु आवाजात म्हणाले..

“वेल sss ! मला एवढंच सांगायचं आहे की एका अत्यंत गुप्त व महत्वाच्या कामासंदर्भात आमच्या पोलिस स्टेशनचे हवालदार श्री जमदाडे यांना पाच तारखेपासून पंचवीस तारखेपर्यंत मुंबई येथे पाठविण्यात आले होते. काम अत्यंत संवेदनशील असल्याने त्यांना सदैव कामाच्या ठिकाणीच हजर राहणे अनिवार्य होते. तसंच मुंबईला जाताना बँकेचे एटीएम कार्डही सोबत नेले असल्याचे त्यांनी मला प्रतिज्ञा पूर्वक सांगितले आहे.

त्यांच्या अनुपस्थितीत त्यांच्या खात्यातून एटीएम द्वारे दहा हजार रुपयांची रक्कम अज्ञात व्यक्तीद्वारे काढून घेण्यात आली ही अत्यंत गंभीर बाब आहे. श्री जमदाडे हे आमच्या ठाण्याचे अत्यंत ईमानदार, कर्तव्यदक्ष व सिनियर हवालदार असून त्यांना त्यांची रक्कम ताबडतोब परत करण्यात यावी अशी तुमच्याकडे मी मागणी करतो.

या घटनेला अगोदरच दहा ते बारा दिवस होऊन गेले असल्याने आधी हवालदार साहेबांना त्यांची रक्कम परत करावी आणि बँकेची अंतर्गत चौकशी चालूच ठेवावी. चौकशी संदर्भात आवश्यकता भासल्यास आम्ही आपणांस सर्व प्रकारे सहाय्य करू.

गेले दोन दिवस, आपण स्वतःहूनच पैसे परत कराल याची आम्ही वाट पाहिली. परंतु आपल्याकडून अपेक्षित प्रतिसाद न मिळाल्याने आपल्या बँकेविरुद्ध लेखी तक्रार आपल्याकडेच नोंदवित आहोत. कृपया या कागदाच्या सत्य-प्रतीवर “Received” असे लिहून सही शिक्का द्यावा.”

असं म्हणून इन्स्पेक्टर खराटेंनी खिशातून दोन कागद काढून ते माझ्यासमोर ठेवले.

मी कागदावरून झरझर नजर फिरवली. हवालदार जमदाडेंनी पूर्वी मला सांगितलेला घटनाक्रमच त्या तक्रारीत लिहिलेला होता. ते मुंबई येथे गुप्त कामगिरीवर गेले असल्याचा उल्लेखही त्यात होता. एटीएम रूम मधील सीसीटीव्ही चे रेकॉर्डिंग तपासून प्रकरणाची शहानिशा करून त्वरित पैसे परत मिळावेत अशी मागणीही त्यात केलेली होती. लगेच त्या तक्रारीच्या सत्य-प्रतीवर Received असं लिहून सही शिक्क्यासह ती प्रत जमदाडेंना परत केली. माझ्याशी हस्तांदोलन करून इन्स्पेक्टर खराटे केबिन बाहेर पडले. त्यांना गेटपर्यंत सोडण्यासाठी हवालदार जमदाडेही त्यांच्या मागोमाग बाहेर गेले.

पाचच मिनिटांनी खुशालराव जमदाडे पुन्हा माझ्या केबिन मध्ये परत आले. मघाशी इन्स्पेक्टर साहेबांसोबत असतानाचे त्यांच्या चेहऱ्यावरील नम्र, मवाळ, सभ्य, आज्ञाधारक भाव आता पार बदललेले होते. त्या चेहऱ्यावर आता भीषण क्रौर्य दिसत होते. आधीच मोठे, बटबटीत असलेले डोळे आता क्रोधाने लालबुंद झाले होते. त्यांची नजर खुनशी वाटत होती. कुटिल, कावेबाज, छद्मी हास्य करीत ते म्हणाले..

“मी तुम्हाला पैसे परत करण्यासाठी दिलेली मुदत कालच संपली. आता उद्यापासून “पोलिसी खाक्या” कसा असतो, ते तुम्हाला दाखवणार आहे. तेव्हा तयार रहा..”

हवालदार जमदाडे बोलत असताना त्यांच्यात क्षणोक्षणी अमरीश पुरी, परेश रावळ, सदाशिव अमरापूरकर अशा क्रूर, बेरकी फिल्मी खलनायकांचा भास होत होता. ज्यावेळी त्यांच्या दोन्ही हातांच्या मुठी वळल्या जाऊन त्यांचे उग्र डोळे आग ओकीत होते त्यावेळी तर ते हुबेहूब नाना पाटेकरच्या “तिरंगा” चित्रपटातील क्रूर व्हिलन दीपक शिर्के उर्फ “प्रलयनाथ गेंडास्वामी”च भासत होते.

टेबलावर मूठ आपटीत आणि सवयीप्रमाणे आपल्या जाडजूड मिशांना हळुवारपणे कुरवाळीत, त्यांना हलकेच पीळ देत खुशालराव तरातरा बँकेतून निघून गेले.

ते गेल्यावर त्यांनी दिलेली तक्रार पुन्हा वाचून काढली. तक्रारीच्या प्रति  पोलिस स्टेशन, वैजापूर, पोलिस कमिशनर (ग्रामीण), औरंगाबाद, जिल्हाधिकारी, औरंगाबाद तसेच बँकेच्या रिजनल मॅनेजर साहेबांना दिलेल्या होत्या. ताबडतोब त्या तक्रारीचे उत्तर लिहायला घेतले.

“बँकेने आपल्या तक्रारीची ताबडतोब दखल घेतली असून प्रकरणाचा तपास चालू आहे. CCTV फुटेज तसेच अन्य तांत्रिक तपास पूर्ण झाल्यावर बँकेच्या नियमाप्रमाणे आपल्या तक्रारीचे योग्य ते निराकरण केले जाईल..” असा उल्लेख करून ते उत्तर ताबडतोब हवालदार जमदाडेंना चपराशा मार्फत हॅण्ड डिलिव्हरीने पाठवून दिले. तसेच त्या उत्तराच्या प्रति वैजापूर पोलिस स्टेशन, रिजनल मॅनेजर, जिल्हाधिकारी व पोलिस कमिशनर, औरंगाबाद यांनाही पाठवून दिल्या.

त्या दिवशी रात्रभर मला झोप आली नाही. सारखी खुशालरावांनी दिलेली “पोलिसी खाक्या” दाखवण्याची धमकी आठवत होती. त्यांचा  लालभडक डोळ्यांतून आग ओकणारा, त्वेषाने मुठी वळलेला, काळा कभिन्न, उर्मट, खडबडीत, राक्षसी चेहरा सतत डोळ्यांपुढे येत होता.

पहाटे पहाटे माझा डोळा लागला आणि मला स्वप्न पडलं. त्या स्वप्नात महिनाभरापूर्वी बँकेत येऊन गेलेले एटीएम टेक्निशियन श्री. गाडेकर हे मला दिसले. बोलता बोलता श्री. गाडेकर म्हणाले..

“प्रत्येक एटीएम मशीन मध्ये एक अदृश्य, छुपा, गुप्त कॅमेरा (in-visible, hidden, discreet camera) सुद्धा असतो. हा कॅमेरा सामान्यत: आकाराने अत्यंत छोटा, सूक्ष्म छिद्र पद्धतीचा, पिन होल भिंगांचा (small, pin- hole lenses) असून तो पॅनेलच्या अग्रभागी मशीनच्या आत बसवलेला, अंतर्निहित (in-built) असतो. या कॅमेऱ्यामुळे एटीएम वापरणाऱ्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याची स्पष्ट प्रतिमा (clear image) घेतली जाते.

काही एटीएम मशीन मधील अंतर्निहित गुप्त कॅमेरे हे सतत (continuous) रेकॉर्डिंग करीत असतात तर काही मशीन मधील कॅमेरे हे घटना-प्रवृत्त (event-triggered) असतात. म्हणजेच मशीनमध्ये एटीएम कार्ड सारताच किंवा पॅनेल समोर कसलीही हालचाल होताच हे कॅमेरे आपोआप कार्यरत (active) होतात.

तसंच या गुप्त कॅमेऱ्यातील रेकॉर्डिंग हे जास्तीतजास्त 90 दिवसांपर्यंतच मशीनमध्ये साठवून (store) ठेवले जाऊ शकते. एटीएम टेक्निशियनच्या मदतीने हे गुप्त रेकॉर्डिंग तुम्ही पाहू शकता तसंच ते रेकॉर्डिंग Pen-drive मध्ये सुद्धा घेता येतं.”

मला झोपेतून जाग आली तेंव्हा पहाटे पहाटे पडलेलं ते स्वप्न मला पुन्हा आठवलं. खरं म्हणजे गेल्याच महिन्यात बँकेत येऊन गेलेल्या एटीएम टेक्निशियनने मला ह्या मशीनमधील इन-बिल्ट कॅमेऱ्याबद्दल सांगितलं होतं. पण माझा एटीएमशी पूर्वी कधीच संबंध आलेला नसल्याने मला त्यात फारसे स्वारस्य नव्हते त्यामुळेच त्यांचे ते बोलणे त्यावेळी मी लक्षपूर्वक ऐकले नव्हते.

सुदैवाने ते एटीएम टेक्निशियन श्री गाडेकर यांचा मोबाईल नंबर मी सेव्ह करून ठेवला होता. ताबडतोब त्यांना फोन केला आणि घडलेला प्रकार त्यांच्या कानावर घातला. त्यांनी माझं म्हणणं शांतपणे ऐकून घेतलं आणि म्हणाले..

“काही काळजी करू नका. वीज गेली असली तरी मशीन मधील इन-बिल्ट कॅमेरा आपले काम व्यवस्थितपणे करीत राहतो. मीच तिथे येऊन तुम्हाला त्या दिवशीचे रेकॉर्डिंग काढून दिलं असतं.. पण गेल्याच आठवड्यात माझी बदली परभणी रिजनला झाली असल्यामुळे मी तिथे येऊ शकत नाही. मात्र माझ्या जागी श्री डोंगरे हे टेक्निशियन तिथे आलेले आहेत. त्यांचा नंबर मी तुम्हाला देतो. तुम्ही त्यांच्याशी संपर्क साधून त्यांना वैजापूरला बोलावून घ्या.”

श्री. गाडेकरांचे आभार मानून लगेच नवीन टेक्निशियन श्री. डोंगरे यांच्याशी संपर्क साधला. दुर्दैवाने माझ्या फोनला श्री. डोंगरे यांचा प्रतिसाद अगदी थंड असाच होता. “पुढील काही दिवसांचा टूर प्रोग्राम फिक्स असल्याने किमान एक आठवडा तरी वैजापूरला येणे शक्य होणार नाही..” असे ते म्हणाले. मी हर तऱ्हेने त्यांना विनंती केली.. “पाहिजे तर रिजनल मॅनेजर साहेबां करवी तुम्हाला इथे बोलावून घेतो..” असेही सांगितले.. पण श्री डोंगरे एखाद्या पर्वताप्रमाणे आपल्या म्हणण्यावर ठाम, अडीग होते.

शेवटी हताश होऊन “तुमचा आजचा प्रोग्राम काय आहे ?” असे त्यांना विचारले तेंव्हा ते म्हणाले..

 “आज मी मनमाड येथे जाणार आहे तर उद्या सिन्नर येथे..! या दोन्ही ठिकाणी भरपूर काम असल्याने तिथून परतायला मला खूप उशीर होईल. त्यामुळे निदान हे दोन दिवस तरी वैजापूरला येणं मला मुळीच शक्य नाही. “

स्वतःशीच चरफडत मी फोन खाली ठेवला. अजूनही हवालदार जमदाडेंची कालची ती हिंस्त्र, खुनशी नजर, त्या क्रोधाने घट्ट वळलेल्या दोन्ही हातांच्या मुठी, ते खदिरांगारासारखे लालबुंद, तप्त, क्रुद्ध, भेदक डोळे.. हे सारं डोळ्यापुढे येत होतं.

या प्रकरणाचा लवकरात लवकर काहीतरी साक्षमोक्ष लावलाच पाहिजे. नाहीतर तो माजलेला “पुलिसवाला गुंडा” काहीतरी आततायी कृत्य केल्याशिवाय राहणार नाही. कसंही करून एखादा एटीएम टेक्निशियन ताबडतोब वैजापूरला आणायलाच हवा. अधीर होऊन मी रिजनल मॅनेजर (AGM) व उपमहाप्रबंधक (DGM) या दोघांनाही फोन लावण्याचा प्रयत्न केला. पण माझ्या दुर्दैवाने ते दोघेही त्यावेळी मुंबईला GM साहेबां सोबतच्या मीटिंग मध्ये व्यस्त होते.

या सर्व खटपटीत सकाळचे दहा वाजून गेले होते. बँकेत जायची वेळ झाली होती. आजचा दिवस हा प्रचंड वेगवान आणि नाट्यमय घडामोडींनी भरलेला असणार आहे अशी माझा “सिक्स्थ सेन्स” ग्वाही देत होतं..

एटीएम नाट्याचा अतिशय उत्कंठापूर्ण असा हा दुसरा अंक आज निर्णायक वळण घेणार होता..

                          (क्रमशः 3)

                   🙏🏻🌹🙏🏻