A glimpse of Vedic knowledge-3

A glimpse of Vedic knowledge-3

A glimpse of Vedas या लेखमालेत आपण वेदांबद्दल काही माहिती जाणून घेण्याचा प्रयत्न करीत आहोत. आपल्या या अत्यंत समृद्ध आणि कालातीत ठेव्याविषयी पाश्चात्य लोक किती आस्थापूर्वक अभ्यास करतात हे पाहिल्यावर आपल्याला या गोष्टींची अगदी प्राथमिक माहिती तरी असली पाहिजे असा विचार आला.

पहिल्या लेखात आपण प्रस्थान त्रयी कशाला म्हणतात, श्रुति प्रस्थान, स्मृति प्रस्थान आणि न्याय प्रस्थान म्हणजे काय याची थोडक्यात माहिती घेतली.

सनातन संस्कृतीचे आधारभूत असलेले वाङमय म्हणजे वेद होत. ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद आणि अथर्ववेद हे ते चार वेद होत. संस्कृत मधील विद् या संज्ञेपासून वेद हा शब्द बनला आहे. विद् म्हणजे ‘जो जाणतो’ आणि वेद म्हणजे ‘जाणणे’.

चार वेदांत सगळ्यात मुख्य आणि सगळ्यात मोठा ऋग्वेद आहे. मोठा म्हणजे किती मोठा? तर ऋग्वेदात साधारण १०४६२ मंत्र, किंवा ऋचा आहेत. ज्या रचना पद्यस्वरूपात किंवा छंदोबद्ध आहेत त्यांना ऋचा म्हटले जाते. ऋक् + वेद म्हणजे ऋग्वेद. यातील ऋक् म्हणजे प्रार्थनापर किंवा स्तुतिपर मंत्र. यजुस् म्हणजे यज्ञात वापरले जाणारे गद्य मंत्र. यजुर्वेद मुख्यतः यज्ञात वापरल्या जाणाऱ्या गद्य मंत्रांचा संग्रह आहे असे म्हटले तरी चालेल. यजुर्वेदात १९७५ मंत्र आहेत. सामवेदातही जवळपास तितकेच मंत्र आहेत. पण सामवेदात बहुतेक मंत्र ऋग्वेदातीलच जसेच्या तसे घेतले आहेत. सामवेदात ते मुख्यतः गेय (गायल्या जाणाऱ्या) स्वरूपात आले आहेत. आणि अथर्ववेदात जवळ जवळ ६००० मंत्र आहेत. अथर्ववेदात अनेक तांत्रिक बाबतीतले, तसेच तथाकथित ‘वाम’ मार्गातील मंत्र आहेत. याबद्दल आपण पुढे माहिती घेऊ. याला आपल्या सोयीसाठी पुढील टेबलमध्ये मांडता येईल.

क्र.	वेद	मंत्र संख्या	शैली	विवरण
1	ऋग्वेद	10462	मन्त्रपरक	सगळ्यात प्राचीन वेद
2	यजुर्वेद	1975	गद्यात्मक	कर्मकांडपरक, शुक्ल आणि कृष्ण भागात विभाजित
3	सामवेद	1875	गेयात्मक	संगीतमय, यातील बहुतेक मंत्र ऋग्वेदातीलच आहेत.
4	अथर्ववेद	5987	प्रौद्योगिकी, आरोग्य आणि तंत्रपरक	सगळ्यात नवीन वेद

ऋग्वेदात काय आहे?

ऋग्वेदात निसर्गाची, निसर्गातील विविध घटकांची आणि त्यांच्या देवतांची स्तुति आणि अत्यंत काव्यमय वर्णनें आहेत. अग्नि, वायू, इन्द्र, वरुण, विश्वदेव, मरुत, प्रजापति, सूर्य, उषा, पूषा, रुद्र, सविता या देवतांची सूक्तें आहेत. सूक्त म्हणजे स्तुति करणारी, ‘सु’ उक्ति. ऋग्वेदातील पहिलाच मंत्र किंवा ऋचा खालीलप्रमाणे आहे:

ॐ अग्निमीळे पुरोहितं यज्ञस्य देवमृत्विजम्। होतारं रत्नधातमम् ॥ १.१.१

पदच्छेद- ओ३म् अ॒ग्निम् । ई॒ळे॒ । पु॒रःऽहि॑तम् । य॒ज्ञस्य॑ । दे॒वम् । ऋ॒त्विज॑म् । होता॑रम् । र॒त्न॒ऽधात॑मम् ॥ १.१.१

ई॒ळे॒ म्हणजे स्तुति करणे. अग्नीचे मनुष्याच्या जीवनात अत्यंत महत्त्वाचे स्थान आहे. ऋग्वेदाच्या पहिल्याच ऋचेमध्ये अशा अग्नीची स्तुति आणि प्रार्थना केली आहे. यात पुरोहित म्हणजे यज्ञाचे नेतृत्व करणारा पुजारी, ऋत्विज यांचे चार प्रकार असतात- होतार , अध्वर्यु, उद्गाता, आणि ब्रह्मा. ऋत्विज म्हणजे योग्य वेळी आहुति देणारा. ‘होतार’ म्हणजे देवतांचे आवाहन करणारा, या सर्व शब्दांचे अर्थ आपण पुढील काही भागांत पाहणार आहोत. जी खूप रंजक माहिती आहे. मी सुरुवातीच्या लेखात उल्लेख केलेल्या रशियन विद्वानाच्या व्हिडिओमध्ये त्यांनीं याबाबत सविस्तर माहिती सांगितली आहे.!

सर्व वेद हे साधारण चार भागांमध्ये विभागलेले असतात- १. संहिता, २. ब्राह्मण, ३. आरण्यक आणि ४. उपनिषद.

पूर्वी मनुष्याच्या जीवनाचे चार आश्रम किंवा अवस्था मानल्या जात- ब्रह्मचर्याश्रम, गृहस्थाश्रम, वानप्रस्थाश्रम आणि संन्यासाश्रम.

विद्यार्थी जेंव्हा गुरुकुलात वेद शिकायला जाई, तेंव्हा वेदातील चारही भाग तो शिके, पण त्यातील संहिता भाग जास्त करून त्याला ब्रह्मचर्याश्रमात उपयोगी येई, ब्राह्मण भाग गृहस्थाश्रमात, आरण्यक भाग वानप्रस्थाश्रमात आणि उपनिषद संन्यासाश्रमात.

1) संहिता –

संहिता म्हणजे संग्रह. वेळोवेळी ऋषींनी रचलेले गद्य व पद्य मंत्र विषयवारीने एकत्र केले, त्याच संहिता होत. ऋग्वेद हा पद्यमंत्रांचा संग्रह आहे. हे पद्यमंत्र म्हणजे निरनिराळ्या देवतांच्या मुख्यत: प्रार्थना किंवा स्तोत्रे होत. हा भाग मुख्यतः ब्रह्मचर्याश्रमात उपयोगी येई

२.)‘ब्राह्मण’ या भागात विविध यज्ञ कसे करावयाचे, ह्याचे तपशीलवार विवरण दिलेले आहे. गृहस्थाश्रमात करणे अपेक्षित असलेल्या यज्ञातील प्रधान कर्म, अंगभूत कर्मे, कर्माची साधने, विविध नामे, यज्ञांचे अधिकारी व यज्ञांची विविध फले ह्यांत सांगितलेली असतात. यज्ञकर्मे रीतसर पार पाडण्याचा महिमा सूचित करणाऱ्या देव, ऋषी, असुर इत्यादिकांच्या कथा, योग्य पद्धतीने पार पाडलेल्या कर्माची व साधनांची वर्णने, तसेच अयोग्य रीतीने अनुष्ठिलेल्या कर्मांच्या व निषिद्ध पदार्थांच्या दुष्परिणामांची वर्णने, ह्यांत आलेली असतात.

3) आरण्यके –

अरण्यातच ज्या भागाचे व्रतस्थ राहून पठन करावयाचे तो भाग म्हणजे ‘आरण्यक’ होय. सर्व आरण्यके म्हणजे ब्राह्मणग्रंथांची अखेरची प्रकरणे होत. यांत यज्ञधर्माच्या विधानात्मक विवेचनापेक्षा यज्ञाचे तात्त्विक विवेचन आढळते. मनुष्याने गृहस्थाश्रम संपवून, वानप्रस्थाश्रमात प्रवेश केल्यानंतर या भागांचा अर्थ त्याला अधिक चांगल्या प्रकारे समजू शकत असावा.

4) उपनिषदे –

सामान्यतः जीव, ब्रह्म आणि जगत्‌ यांचे संबंधात विवेचन करणारे तत्त्वज्ञानात्मक भाग उपनिषदे म्हणून ओळखली जातात. संन्यासाश्रमात हा भाग समजण्याएवढी प्रगल्भता मनुष्याला आलेली असे. पण म्हणून अर्थात उपनिषद इतर कुठल्या आश्रमात वाचू नये असे मुळीच नाही.

उपनिषदें ही साधारणतः वेदाच्या अंतिम भागात येतात म्हणून त्यांना ‘वेदान्त’ म्हटले जाते. किंवा वेदांचा ‘निचोड’ म्हणता येईल, असा हा भाग असतो. गंमत म्हणजे, ज्या यज्ञ, याग यांविषयी आधीच्या भागात सविस्तर माहिती दिलेली असते, त्यांच्याही पलिकडे ‘परब्रह्म’ कसे आहे, याचे या भागांत वर्णन केलेले असते.

अनेक प्राचीन उपनिषदे ही वर्तमान आरण्यकांचे भाग असावेत. तसेच आज प्रसिद्ध असलेली प्राचीन उपनिषदे ज्या आरण्यकांचे भाग आहेत, त्यांतील उपनिषदांव्यतिरिक्त भागांनाही, ‘उपनिषद’ ही संज्ञा आरण्यकांमध्ये दिलेली असते. उदा., ‘बृहदारण्यक’ (मोठे आरण्यक) हा शतपथ ब्राह्मण नामक ब्राह्मणग्रंथाचा भाग असून हेच बृहदारण्यकोपनिषद म्हणून निर्दिष्ट केले जाते.

ऋग्वेदात साधारणपणे खालील वर्णन आहे.

देवी-देवता : ऋग्वेदात इंद्र, अग्नि , सूर्य, विष्णू, सोम आदी प्रमुख देवतांसह ३३ देवी-देवतांची स्तुती व वर्णन आहे. या देवता विविध नैसर्गिक शक्ती आणि घटनांशी संबंधित आहेत.
निसर्ग : सूर्य, चंद्र, नद्या, पर्वत, वृक्ष, वनस्पति अशा निसर्गाच्या विविध पैलूंचे वर्णन यात केले आहे. या नैसर्गिक घटकांची देवता म्हणून पूजा केली जात असे.
समाजजीवन : विविध वर्ग, व्यवसाय, चालीरीती व परंपरा यांचे वर्णन करून समकालीन समाजाची झलक यात दिसते.
तत्त्वज्ञान आणि नीति : जीवन, मृत्यू, आत्मा, देवत्व, सत्य, न्याय आणि कर्म या विषयांवर सखोल विचार.
स्तुति आणि प्रार्थना : ऋग्वेदात समृद्धि, आरोग्य, विजय आणि मोक्षाच्या इच्छांसह देवी-देवतांची विविध स्तुति आणि प्रार्थना आहेत.
पौराणिक कथा : यात अनेक पौराणिक कथा आणि दैवी पात्रे देखील आहेत, जी देवी-देवता आणि नैसर्गिक शक्तींचे सामर्थ्य वर्णन करतात.

प्रसिद्ध ‘गायत्री मंत्र’, तसेंच ‘पुरुष सूक्त’ हे ऋग्वेदाचा भाग आहेत. हे आपणाला माहिती असावे.

पुढील भागात आपण काही अत्यंत रंजक माहिती पाहणार आहोत. नक्की वाचा.

माधव भोपे

यापूर्वीचे लेख इथे वाचा

A glimpse of Vedic knowledge-1

A glimpse of Vedic knowledge-2

Mind blowing experiences- previous parts

Mind blowing experiences of a Banker- previous episodes

A special bond

Children have great creativity. They try to express their feelings effectively whenever there is an opportunity. My granddaughter Saumya, and her friend Sanvi, found a little cat while wandering in the society while playing. They were instantly attracted by her cuteness and went near the cat. They became friends in no time.

Nowadays Saumya and Sanvi are constantly talking of the cat, and they have together composed a little poem for their new friend!

I really liked the poem composed by them. The poem is presented here for the readers of goodworld.in.

Saumya also has her youtube channel Saumyas corner. If you like the poem, you can subscribe to her youtube channel as well!

A Special Bond

We found a little cat

Walking on the road

We loved the the way she sat

Staring at the road

We went a little near

But her face had fear

We called her to us

But she didn’t make a fuss

She looked at us

with curious eyes

As though a friend

Would say hies and byes

We stroked her gently

She looked very friendly

She cuddled us with love

With her paws like a glove

She had soft fur

My eyes felt blur

She was so cute

As relaxing as a flute

Then we thought of a name

Not one but three

Curo as she was

Full of curiosity

Biscuits ’cause that’s

What we had in our hand

Sunshine as she makes us

Feel very glad

We put three biscuits

All in a row

And named those biscuits

Sunshine, Biscuits, Curo

She chose two of them

Sunshine and Curo

Then we had a go again

And Sunshine ho ho ho

We had a lot of fun

But it’s time to go home

And then she said ‘meow!’

As though ‘See you soon!’

Poem by Saumya Bhope and Sanvi Ranade

Sankranti Customized Greeting Card

Generate your own Greeting Card for Makar Sankranti

Greeting Card Generator

Makar Sankranti Greeting Card Generator

Select a Sankranti Message

Your Name

संक्रांतीच्या शुभेच्छा !

तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला! मकरसंक्रांतीच्या हार्दिक शुभेच्छा!!

- Your Name

मकर संक्रांती हा एक आनंद आणि उत्साहाने भरलेला सण आहे. ऋतूमध्ये होणारा अनुकूल बदल, सूर्याचे उत्तरायण सुरू होण्याचा काळ, त्याच वेळी शेतीतील रब्बी हंगामाची महत्त्वाची कामें संपून थोडा निवांतपणा, या सगळ्यांना साजरा करण्यासाठी पूर्ण भारतात कुठल्या ना कुठल्या नांवाने आणि प्रकाराने हा उत्सव साजरा केला जातो.

एकमेकांना भेटून शुभेच्छा देणे अपेक्षित असले तरी, आजकाल आधुनिक जीवनाच्या व्यस्ततेमुळे जर असे भेटणे शक्य झाले नाही, तर आपण एकमेकांना शुभेच्छा देणारे ग्रीटिंग नक्की पाठवितो. असे ग्रीटिंग जर नेमक्या, योग्य त्या शब्दात, आणि आपल्या नांवासकट पाठविता आले तर किती चांगले!

खाली दिलेल्या Greeting Card Generator चा वापर करून तुम्ही आपल्या स्नेही जनांना आणि मित्र परिवाराला असे शुभेच्छा कार्ड पाठवू शकता.

Select a Sankranti Message या मेन्यू मधून, दिलेल्या १० मेसेजेस पैकी, आपल्याला आवडणारा मेसेज select करा. लगेच तो मेसेज खालील रंगीत कार्डावर दिसेल.
Your Name या मेन्यू वर गेल्यावर, तुमचे नांव टाइप करा. तुम्हाला हव्या असलेल्या भाषेत. लगेच तुमचे नांवही त्या कार्डवर दिसू लागेल.
Download Card या बटन वर क्लिक करा.
तुमचे customized greeting कार्ड तुमच्या मोबाईल वर किंवा लॅपटॉप वर (तुम्ही लॅपटॉप वरून केले असल्यास) डाउनलोड होईल.
डाउनलोड झालेले कार्ड open करा. त्यात वर share चे बटन आले असेल. ते वापरून हे कार्ड तुम्ही whatsapp किंवा इतर कुठल्याही प्लॅटफॉर्म वर शेअर करू शकता !

Customized Greeting Card developed specially for the readers of goodworld.in and goodlifehub.in.

LIC Bima Sakhi Yojna-एल.आय.सी ची बीमा सखी योजना

बीमा सखी योजना- 18 ते 70 वयोगटातील महिलांना एलआयसी एजंट बनण्याची सुवर्णसंधी- सोबत महिना 7000 रूपये स्टायपेण्ड!

दि. 9 डिसेंबर च्या वर्तमानपत्रात “बीमा सखी योजना” या नांवाची, LIC India(भारतीय जीवन बीमा निगम)ची एक योजना, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते सुरू करण्यात आल्याची बातमी वाचण्यात आली. या योजनेचा शुभारंभ नरेंद्र मोदी यांनी हरियानातील पानिपत या शहरी केल्याचे वाचण्यात आले. तसेच वर्तमानपत्रात याबद्दल त्या दिवशी LIC तर्फे देण्यात आलेली जाहिरातही वाचण्यात आली.

कुतूहलाने त्याबाबत अधिक माहिती घेतली असता, त्यातील एका वैशिष्ट्याने लक्ष वेधून घेतले- ते म्हणजे यासाठी 18 ते 70 वयापर्यंतच्या, कमीत कमी 10 वी पास असलेल्या महिला पात्र आहेत. LIC अशा प्रकारे 2 लाख महिलांना एक उत्पन्नाचा स्रोत मिळवून देणार आहे असे म्हटले आहे. त्यासाठी निवडलेल्या महिलांना पहिल्या वर्षी दरमहा रु. 7000 चा स्टायपेण्ड देण्यात आहे- म्हणजे वर्षाचा रु. 84000- दुसऱ्या वर्षी प्रतिमाह रु. 6000- म्हणजे वर्षाचा रु. 72000 आणि तिसऱ्या वर्षी प्रतिमाह रु. 5000-म्हणजे वर्षाचा रु. 60000- असा 3 वर्षांचा एकूण रु. 2,16,000 स्टायपेण्ड देण्यात येणार असल्याचे लिहिले आहे- आणि हा 3 वर्षांचा कालावधी हा प्रशिक्षण काळ राहील असे सांगितले आहे. या कालावधीच्या पूर्ततेनंतर संबंधित महिलांना LIC Agent म्हणून काम करता येणार आहे( LIC चे कर्मचारी नव्हे), आणि त्यातील ग्रॅजुएट असलेल्यांना विकास अधिकारी (Development Officer) म्हणून काम करण्याचीही संधी मिळू शकते असे लिहिले आहे.

अजून या योजनेचे पूर्ण तपशील कळू शकले नाहीत. जसे की- या कालावधीत कसे प्रशिक्षण दिले जाईल? आणि कुठे? तसेच LIC च्या संबंधित वेबसाइट वर वरील स्टायपेण्डच्या समोर वर्षभरात 24 पॉलिसीज- म्हणजे साधारण महिन्याला 2 पॉलिसीज कराव्या लागतील असा उल्लेख आहे. त्यामुळे अशा पॉलिसीज जर पूर्ण नाही होऊ शकल्या तर काय, याबद्दल उल्लेख नाही. मात्र केलेल्या पॉलिसीज वर कमिशन वेगळे मिळेल असा उल्लेख आहे. त्यामुळे ज्या महिलांना अशा प्रकारच्या कामात रस आहे, थोडे अधिकचे काम करून उत्पन्न मिळविण्याची इच्छा आहे, त्यांनी यासंदर्भात apply करून बघायला काही हरकत नाही, असे वाटते. आणि त्यासाठी जास्त काहीच कागदपत्र देण्याची गरज नाहीये. त्यामुळे आपल्या महितीतील कोणी अशा महिला असतील तर त्यांच्यापर्यंतसुद्धा ही माहिती पोंचवावी असे वाटते. तसेच इच्छुक महिलांनी LIC च्या वेबसाइट वर जाऊन apply करावे.

या संदर्भातील सगळे तपशील खाली दिले आहेत.

सर्वप्रथम आपण आपल्या मोबाईल मध्ये किंवा लॅपटॉप मध्ये, google search वर जाऊन, bima sakhi(इंग्लिश मध्ये) किंवा बीमा सखी (मराठीमध्ये) टाइप करावे. त्यानंतर जे रिजल्ट येतील, त्यात खालील वेबसाइट दिसेल (अगदी पहिल्याच क्रमांकावर नाही, पण वरून तिसऱ्या किंवा चौथ्या क्रमांकावर) https://licindia.in/lic-s-bima-sakhi

त्यावर क्लिक करावे. त्यानंतर खालील स्क्रीन येईल-

स्क्रीन वर अजून खाली गेल्यानंतर Click here for Bima Sakhi असे एक बटन येईल. त्यावर क्लिक करायचे-

त्यांनंतर अर्जाचा खालील स्क्रीन येईल.

त्यात आपली माहिती भरायची. जन्मतारीख टाकतांना ती MM/DD/YYYY या फॉरमॅट मध्ये टाकायची आहे, म्हणजे जन्माचा महिना पहिल्यांदा, नंतर जन्मतारीख, आणि नंतर वर्ष. आपल्या मोबाईल नंबरच्या कॉलम मध्ये मोबाईल नंबर टाकायचा आहे. ई -मेल अॅड्रेस असल्यास टाका, नसल्यास ती जागा रिकामी सोडा. त्यानंतरच्या कॉलम मध्ये- Are you related–… इत्यादि मध्ये मात्र No वरती क्लिक करणे आवश्यक आहे- अर्थात त्यासाठी तुम्ही LIC ह्या कुठल्याही एजंट, डेव्ह. ऑफिसर, कर्मचारी, इत्यादींच्या नात्यात येत नसले पाहिजे.

त्यानंतरच्या कॉलम मध्ये तिथे दिलेला Captcha भरायचा, आणि नंतर सबमिट करायचे. सबमिट केल्यावर खालील मेसेज येईल- अशा प्रकारे तुमचा फॉर्म सबमिट होऊ शकेल.

Jeevan Pramaan- Online submission of Life Certificate

jeean praman- Pensioners life certificate

Jeevan Pramaan- Online submission of Life Certificate

(See below for English Version)

नोव्हेंबर महिना आला की पेन्शनरांची( निवृत्ती वेतन धारकांची) हयात प्रमाणपत्र सादर करण्याची गडबड सुरू होते. आठवा ते पूर्वीचे दिवस- पेन्शनरांना बँकेत जाऊन तिथल्या गर्दीत, संबंधित विभागात जाऊन, हयात प्रमाणपत्राचा फॉर्म घेऊन, तो भरावा लागे, त्यावर सही करून, तसेच त्यासाठी ठेवलेल्या रजिस्टरमध्ये सही करावी लागे. मग बँक त्यांना त्याची पोंच पावती देई. ती पोंच पावती जपून ठेवावी लागे. त्यांचे हयात प्रमाणपत्र संबंधित विभागपर्यंत पोंचले आहे की नाही याची धाकधूक बरेच दिवस रहात असे.

कोविड-19 च्या नंतर हे चित्र बदलले आहे. आता निवृत्ती वेतन धारकांना बँकेत जाण्याची गरज उरलेली नाही. घरबसल्या हे प्रमाणपत्र आता फक्त आपल्या स्मार्ट फोनचा वापर करून सादर करता येऊ शकते.

कोणकोणते निवृत्ती वेतन धारक सादर करू शकतात?

राज्य सरकार
केंद्र सरकार
बँका
बी एस एन एल
संरक्षण विभाग
इतर अनेक संस्था, ज्यांनी केंद्र सरकारच्या सादर योजनेत सहभाग घेतला आहे.

यासाठी खालील स्टेप्स घ्याव्या लागतील.

आपल्या अँन्ड्रॉईड फोन मध्ये, गूगल प्ले स्टोअर वर जा
तिथे सर्च मध्ये jeevan pramaan टाइप करा.
त्याठिकाणी jeevan pramaan हे अॅप दिसेल, ते install करा.
त्यानंतर AadhaarFaceRD (सर्च मध्ये बरोबर असेच type करा) हे अॅप install करा.
आता जीवन प्रमाण हे अॅप उघडा.
पेन्शनरची माहिती भरण्यासाठी एक स्क्रीन येईल.
त्यात पेन्शनरचा आधार नंबर, PPO नंबर, बँक अकाऊंट नंबर, बँकेचे नांव, आणि स्वतःचा मोबाईल नंबर ही माहिती फक्त पहिल्या वेळेस भरावी लागते. State Bank of India च्या पेन्शनर्स नी PPO च्या जागी आपला HRMS नंबर (7 आकडी) टाकायचा आहे. OTP टाकून, नंतर आपले biometrics (fingerprint or iris scan) authenticate करायचे आहे. रजिस्ट्रेशन यशस्वी झाल्यावर तुमचा Pramaan Id जनरेट होईल.
त्यात पहिला स्क्रीन Device Registration & Operator Authentication हा येईल.
Operator म्हणून तुम्ही तुमचे स्वतःचे नांव टाकू शकता
त्यात आपला आधार नंबर टाका.
मोबाईल नंबर टाका (जो की तुमच्या बँकेत आणि आधार मध्ये रजिस्टर्ड असेल.)
E-mail address टाका.
सबमिट करा.
सबमिट केल्यावर NICSMS यांच्याकडून ओटीपी येईल. तो एन्टर करा.
एन्टर केल्यावर Device Registration and Operator Authentication स्क्रीन येईल. त्यात operator name मध्ये आपले नांव टाका. त्यावर आपला आधार नंबर वापरण्याविषयी मेसेज येईल. डाव्या बाजूला ते सिलेक्ट करण्यासाठी एक बॉक्स येईल, त्याला टिक करा आणि नंतर scan चे हिरवे बटन दाबा.
त्यानंतरच्या स्क्रीन वर Face Authentication Advisories या शीर्षकाखाली यासंबंधीच्या सूचना येतील. त्या समजल्याबद्दल खाली दिलेला एक बॉक्स आहे. त्यात टिक नाही केले तरी चालेल, म्हणजे प्रत्येक वेळी तो बॉक्स दिसेल. तुम्हाला तो बॉक्स पुन्हा दिसायला नको असेल तर त्यावर टिक करा अन्यथा नाही.
त्यानंतर Aadhar Auth नावाचा स्क्रीन येईल, आणि त्यात एका गोलामध्ये तुमचा चेहरा दिसू लागेल.
नंतर तुम्हाला Please blink to capture असा मेसेज येईल. तो आल्यावर एकदा-दोनदा डोळ्यांची उघडझाप करा.
झाले! आता तुमचे जीवन प्रमाणपत्र तयार झाले.
तुमच्या मोबाईलवर एक मेसेज येईल. तयार तुमचा Pramaan Id दिलेला असेल. आणि एक लिंक असेल. https://jeevanpramaan.gov.in/ppouser/login अशा नांवाची.
त्या लिंकवर गेल्यावर, तिथे तो Pramaan Id टाकायचा, खाली दिलेला Captcha टाकायचा.
Generate OTP वर क्लिक करा. OTP येईल, तो टाका.
तुमचे जीवन प्रमाणपत्र Life Certificate, तयार! ते डाउनलोड करा, आणि तुमच्या फोन मध्ये सेव्ह करून ठेवा. यापेक्षा अजून काहीही करण्याची गरज नाही.
तुमच्या department चे जीवन प्रमाणपत्र संस्थेशी Tie up असतेच. त्यांना ते प्रमाणपत्र प्राप्त होते, आणि संस्थेचे रेकॉर्ड आपोआप अपडेट होते.

तरीही, यासंबंधी, भारत सरकारच्या वेबसाईट वर दिलेल्या माहितीच्या लिंक्स येथे देत आहोत. त्या पूर्ण वाचून घेणे.

English Version

Jeevan Pramaan- Online submission of Life Certificate

The month of November is important for pensioners to submit life certificates. In the earlier days, the pensioners had to go to the bank, go to the concerned department, take the form of the life ertificate, fill it out, sign it, and sign the register kept for it. Then the bank would give them a receipt for it. The receipt had to be preserved. For a long time, there was a fear of whether his life certificate had reached the concerned department.

That’s changed after COVID-19. Pensioners no longer need to go to the bank. This certificate can now be submitted from home only using your smart phone.

Which pensioners can submit?

State government
Central government
Banks
BSNL
Department of Defense
Several other organisations which have participated in the central government’s proposed scheme.

For this, the following steps have to be taken.

In your Android phone, go to the Google Play Store
Type jeevan pramaan in the search there.
There will be an app called Jeevan pramaan, install
Then install the AadhaarFaceRD (type correctly in search).
Now open the life scale app .
There will be a screen to fill in the pensioner’s information.
The pensioner’s Aadhaar number, PPO number, bank account number, bank name, and own mobile number are only required to be filled in the first time. State Bank of India pensioners have to fill the PPO with their HRMS number (7 digits). By entering OTP, then authenticate your biometrics (fingerprint or iris scan). After registration is successful, your Pramaan ID will be generated.
The first screen will come up with Device Registration & Operator Authentication.
You can enter your own name as an operator
Add your Aadhaar number to it.
Enter the mobile number (which will be registered with your bank and Aadhaar).
E-mail address टाका.
OTP will come from NICSMS on submission. Enter it.
After entering, the Device Registration and Operator Authentication screen will appear. Enter your name in the operator name. It will have a message about using your Aadhaar number. A box will come to select it on the left, tick it and then press the green scan button.
The next screen will have instructions under the heading Face Authentication Advisories. There is a box below. It is okay to not tick it, so that every time the box will appear. If you do not want to see the box again, tick it otherwise don’t tick it.
Then there will be a screen called Aadhar Auth, and it will show your face in a circle.
Then you’ll get a message please blink to capture. When it arrives, blink your eyes once or twice.
Done! Now your life certificate is ready.
You will receive a message on your mobile, ready with your Pramaan ID , and a link. Https://jeevanpramaan.gov.in/ppouser/login of such a name.
After going to that link, put pramaan Id, and enter the captcha
Click generate OTP will come, enter it.
Your life certificate is now ready! Download it, and save it on your phone. Nothing more needs to be done.
Your department must be having tie up with the Jeevan Pramaan Authority. Most of the departments and institutions in India are having. Your organization can access your certificate online and the records of the organization are automatically updated.